Saatiniz Kaç? IV mü, IIII mü?
Saatinizde 1’den 12’ye değin sıralanan sayılar Romen rakamlarıyla yazılmışlarsa, sizle eğlenceli bir oyun oynayabiliriz. Kolunuzu sıvayınız ve saatinize bir kez daha bakın. Sonra da gözlerinizi saatinizden bir kağıda çevirin ve kağıda, Romen rakamıyla 4 “dört” yazın.
Şimdi kolunuzu bir kez daha sıvayın ve saatinize bakıp, üzerindeki sayıları dikkatle inceleyin Önce I rakamına bakın, sonra II, daha sonra III rakamına bakın ve… Sıra 4 sayısına geldiğinde, biraz durun.
Saatinizde Romen rakamıyla yazılı 4, biraz önce kağıda, yine Romen rakamıyla yazdığınız 4’e pek benzemiyor, galiba…
Kağıda Romen rakamıyla yazdığınız 4, şöyleydi: “IV”.
Oysa saatinizdeki 4 rakamı, IIII olarak yazılmıştır.
“Peki ama, neden?”
Dünyada Romen rakamlı saatlerin yüzde 95’den fazlasında 4 sayısı, IIII olarak, azınlıkta kalan yüzde 5’in altındaki bölümünde ise bu sayı, doğru bildiğimiz biçimiyle, IV olarak yazılmıştır. Big Ben olarak anılan ve Londra’nın simgesi konumundaki kulede bulunan saat de bu azınlık içinde yer almaktadır.
Fakat bu olay, yeryüzündeki saatlerin yüzde 95’inden fazlasındaki 4 sayısının IIII biçiminde yazılmasının nedeni değildir. Çünkü saatlerde dört düz çizgiden oluşan rakam, 14. Louis’den çok önce de kullanılmaktaydı.
Bu konudaki en gerçekçi bilgi, Romalılar döneminden kaynaklanmaktadır. Bu bilgi şöyledir:
Roma Tanrısı’nın adı, Jupiter’di ve Romalılar bu adı, kısa olarak, ilk iki harfiyle kullanıyorlardı. Romalılar döneminde U harfi V olarak yazıldığından, Tanrı’nın kısaltılmış adı IV biçiminde yazılıyordu. Bu iki harfin yazılış biçimiyle, 4 sayısının Romen rakamlarıyla yazılış biçimi aynı olduğundan Romalılar, Tanrı’larının adını, büyük bir bölümü yerlere çizilen güneş saatlerinde görmekten hoşlanmadılar. Saatlerin rakamlarının 1, 2, 3, Tanrı, 5, 6… biçiminde yazılmasını önlemek için, 4 sayısının IIII olarak yazılmasına karar verdiler.
O günden sonra da yeryüzündeki Romen rakamlı saatlerin yüzde 5’inin dışında 4 sayısı, dört çizgiyle, IIII olarak yer almaya başladı.
Son Yorumlar